Arabuluculukta uyuşmazlığı çözmek için yapılan bir teklif, kural olarak sonradan açılan hukuk davasında veya tahkimde karşı taraf aleyhine delil olarak kullanılamaz. Ancak önceden mevcut olan bir sözleşme ya da dekont, yalnızca arabuluculukta sunulduğu için delil niteliğini kaybetmez. Belirleyici ayrım, belgenin görüşmede bulunması değil, nasıl ve hangi amaçla oluştuğudur.

Örneğin anlaşma sağlamak için “Bu dosyayı 150 bin TL ödeyerek kapatalım” denmesi ile uyuşmazlık doğmadan önce imzalanmış bir borç belgesi aynı şey değildir. İlkinde müzakere teklifi, ikincisinde bağımsız bir belge vardır. Bu yazı, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu üzerinden bu farkı açıklıyor.

Hangi beyan ve belgeler delil olarak kullanılamaz?

Kanun’un 5/1. maddesi dört grubu korur: arabuluculuk daveti veya sürece katılma isteği; uyuşmazlığı sona erdirmek için ileri sürülen görüş ve teklifler; süreç içinde yapılan öneriler ile vakıa veya iddia kabulleri; yalnız arabuluculuk faaliyeti nedeniyle hazırlanan belgeler. Tarafların yanı sıra arabulucu ve görüşmeye katılan üçüncü kişiler de bu kapsamdaki beyan veya belgeleri delil olarak ileri süremez, bunlar hakkında tanıklık yapamaz.

Bu nedenle “Karşı taraf görüşmede ödeme önerdi, demek ki borcu kabul etti” çıkarımıyla teklifin dava dilekçesine taşınması doğru bir delil değerlendirmesi değildir. Arabuluculuk sırasındaki kabulün, mahkeme önündeki ikrarla aynı sonuçları doğurduğu varsayılamaz. Dayanak: 6325 sayılı Kanun, m. 5/1.

Teklif e-posta veya WhatsApp ile gönderilmişse?

Koruma yalnız toplantı odasında söylenen sözlere özgü değildir. Kanun’un 5/2. maddesine göre beyanın veya belgenin biçimi belirleyici olmaz. Arabuluculuk faaliyetindeki çözüm teklifinin mesajda veya ayrı bir dosyada yer alması, onu kendiliğinden kullanılabilir delile dönüştürmez.

Öte yandan taraflar arasındaki her yazışma otomatik olarak arabuluculuk görüşmesi sayılmaz. Mesajın ne zaman, hangi süreçte ve hangi amaçla gönderildiği araştırılmalıdır. Görüşmelerden önceki ticari yazışmalar ile arabuluculuk müzakeresi için hazırlanan teklif metni ayrı değerlendirilmelidir.

Önceden mevcut sözleşme ve dekont kullanılabilir mi?

Kanun’un 5/5. maddesi önemli bir sınır çizer: Hukuk davasında veya tahkimde ileri sürülebilen deliller, yalnız arabuluculukta sunulmaları nedeniyle kabul edilemez hâle gelmez. Bununla birlikte ilk fıkradaki sınırlamalar saklıdır. Belgenin hukuka uygunluğu, gerçekliği ve ispat gücü yine ilgili yargılama kurallarına göre değerlendirilir.

Pratikte önce “Bu belge arabuluculuk yapılmasaydı da mevcut olacak mıydı?” sorusunu sorun. Cevap evetse bağımsız delil ihtimali araştırılır. Bu soru hukuki incelemenin tamamı değildir; müzakere belgesiyle önceden mevcut delili ayırmak için bir başlangıçtır.

Üç kısa örnek: teklif, dekont ve hesap tablosu

Aşağıdaki olaylar kurgusaldır; bir mahkeme kararının özeti değildir.

1. Uzlaşma teklifi: Bir işçilik alacağı görüşmesinde işveren, uyuşmazlığı bitirmek amacıyla 150 bin TL önerir. Anlaşma sağlanmaz. İşçi, bu tekliften hareketle “En az bu tutarda borç kabul edildi” diyerek müzakere teklifini hukuk davasında delil olarak kullanamaz; m. 5’teki koruma dikkate alınır.

2. Önceden oluşmuş dekont: Alıcı, görüşmeden aylar önce yaptığı ödemeye ait dekontu arabuluculukta sunar. Dekont sırf bu nedenle sonraki davada kullanılamaz hâle gelmez. Ödemenin hangi borca ilişkin olduğu ve belgenin ispat değeri ayrıca incelenir.

3. Müzakere için hazırlanan tablo: Taraflardan biri indirim ve taksit seçeneklerini sadece arabuluculuk çözüm önerisi için bir tabloya döker. Bu tablo ile önceden tutulmuş muhasebe kaydı aynı kategoriye konulamaz. Tablonun hazırlanma amacı ve içeriği m. 5/1 bakımından değerlendirilmelidir.

Son tutanak mahkemeye sunulamaz mı?

Hayır. Anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanak, görüşmede yapılan tekliflerle aynı işlevi taşımaz. Kanun’un 17. maddesi sürecin sonucunun tutanakla belgelenmesini düzenler. Dava şartı arabuluculukta 18/A-2 uyarınca anlaşamama son tutanağının aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenir.

Son tutanağı sunmak, müzakeredeki her beyanı davada kullanma yetkisi vermez. Son tutanak, anlaşma belgesi ve pazarlık yazışmalarını aynı belge türü gibi ele almamak gerekir. Sürecin genel adımları için ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Gizlilik ve delil yasağı arasındaki fark nedir?

Kanun’un 4. maddesindeki gizlilik, süreçte edinilen bilgi ve kayıtların korunmasıyla ilgilidir; aksi kararlaştırılmadıkça arabulucuyu, tarafları ve görüşmeye katılan diğer kişileri bağlar. Delil yasağı ise belirli beyan ve belgelerin hukuk davasında ve tahkimde kullanılmasını ayrıca sınırlar. Yalnız gizlilik konusunda alınmış bir karardan hareketle bütün müzakere içeriklerinin serbestçe delil olacağı varsayılamaz.

Kanun’un 5/3. maddesine göre yasak kapsamındaki beyan ve belgeler sunulmuş olsalar bile hükme esas alınamaz. Ancak bir kanun hükmünün emrettiği veya arabuluculuk sonunda varılan anlaşmanın uygulanması ve icrası için gerekli olduğu ölçüde açıklama yapılabilir. Bu sınırlı imkân, bütün görüşme kayıtlarını paylaşma serbestisi değildir.

Dava dosyası için beş kontrol sorusu

Aşağıdaki sorular, kanundaki ayrımları dosyada uygulamak için hazırlanmış bir çalışma önerisidir:

• Kaynak: Belge arabuluculuktan önce mi vardı, yalnız görüşmeler için mi oluşturuldu?

• Amaç: Bir vakıayı bağımsız olarak mı belgeliyor, uzlaşma önerisini mi kaydediyor?

• Kapsam: Kullanılmak istenen bölüm m. 5/1’deki gruplardan birine giriyor mu?

• İstisna: Açıklamayı gerektiren kanun hükmü veya anlaşmanın uygulanmasına ilişkin ihtiyaç var mı; kapsamı ne?

• Belge türü: Eldeki evrak son tutanak mı, anlaşma belgesi mi, müzakere kaydı mı?

Belge tarihini, oluşma amacını ve dosyadaki işlevini kısa bir araştırma notuna yazmak değerlendirmeyi kolaylaştırır. Müzakere belgelerini bağımsız delillerden ayrı sınıflandırmak, dilekçeye yanlış ek yapılması riskini azaltabilir.

Sık sorulan sorular

Arabulucuyu tanık göstererek teklifi ispatlayabilir miyim? Kanun’un 5/1. maddesi kapsamındaki beyan ve belgeler hakkında tanıklık yasağı da vardır. Aynı içeriği tanık anlatımıyla davaya taşımak bu yasağı aşmaz.

Anlaşma olmazsa teklifler serbestçe kullanılabilir mi? Hayır. Görüşmelerin anlaşmasız bitmesi, m. 5 kapsamındaki teklifleri kendiliğinden delile dönüştürmez.

Başka bir hukuk davasında kullanmak mümkün mü? Kanun’un 5/4. maddesi korumanın, arabuluculuğun konusuyla ilgili olup olmadığına bakılmaksızın hukuk davası ve tahkimde uygulanacağını belirtir.

Her anlaşma görüşmesi bu kurallara mı tabidir? Bu yazı 6325 sayılı Kanun kapsamındaki arabuluculuğu ele alır. Süreç dışındaki sulh yazışmalarına veya ceza soruşturmasına aynı sonucu otomatik olarak taşımamak gerekir.

Bu konuda emsal araştırması nasıl yapılır?

Araştırmayı “arabuluculuk delil yasağı 6325 madde 5”, “arabuluculuk önceden mevcut belge” ve “arabuluculuk son tutanak delil ayrımı” gibi ayrı sorgularla yürütün. Bulunan kararın yalnız sonucunu değil; tartışılan belgeyi, oluşma zamanını, kullanım amacını ve uygulanan fıkrayı karşılaştırın.

LegalMind’in karar ve mevzuat arama araçlarıyla araştırmayı sürdürebilir, ilgili kaynakları özel listelerde toplayabilir ve ayrım noktalarını not edebilirsiniz. Örnek araştırma sorusu: “Arabuluculukta sunulan, fakat süreçten önce düzenlenmiş ödeme belgesi bakımından 6325 sayılı Kanun m. 5/5 nasıl değerlendirilir?” Gizli müzakere içeriklerini aktarmadan hukuki meseleyi soyutlayın.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — Adalet Bakanlığı UYAP

Dayanak hükümler: m. 4 (gizlilik), m. 5 (delil yasağı ve sınırları), m. 17 (son tutanak) ve m. 18/A-2 (dava dilekçesine ekleme). Kaynak kontrol tarihi: 9 Ekim 2026.

Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk süreci: adım adım rehber

LegalMind karar ve mevzuat arama özellikleri

Bu yazı genel bilgilendirme ve araştırma amacı taşır. Somut bir belgenin kullanılabilirliği; içeriği, elde edilişi, arabuluculuk süreciyle ilişkisi ve ilgili yargılama kuralları birlikte incelenerek belirlenir.