Avukatlar için yapay zekâ kullanımı; hukuki araştırmanın planlanması, kamuya açık metinlerin özetlenmesi ve belge taslaklarının hazırlanması gibi çalışmalara destek olabilir. Bu araçlardan yararlanırken kaynakların doğrulanması, müvekkil bilgilerinin korunması ve nihai değerlendirmenin avukat tarafından yapılması gerekir.

Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi, bu konuları mesleki sorumluluk çerçevesinde ele alıyor. Peki rehberin yaklaşımı günlük çalışmaya nasıl yansıtılabilir?

TBB’nin yapay zekâ rehberi ne söylüyor?

TBB’nin rehbere ilişkin resmî açıklamasında, yapay zekâdan yararlanmanın insan denetimiyle birlikte yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor. Üretilen metnin akıcı veya ikna edici olması, hukuken doğru olduğu anlamına gelmiyor.

Rehber; genel araştırma ve kamuya açık metinlerin özetlenmesiyle, hassas dosya bilgilerinin işlenmesini aynı risk düzeyinde değerlendirmiyor. Kullanımın amacı, paylaşılan veri ve kullanılan aracın güvenceleri birlikte dikkate alınıyor.

Bu nedenle bir araştırma sorusu yazmadan veya belge yüklemeden önce iki noktanın açıklığa kavuşturulması yararlı: Sisteme hangi bilgiler aktarılacak ve elde edilen sonuç nasıl kontrol edilecek?

Hukuki araştırma sorusu nasıl hazırlanabilir?

Araştırmaya dosyanın tamamını paylaşarak başlamak yerine, incelenecek hukuki sorunu belirlemek daha düzenli bir çalışma sağlayabilir.

Örneğin, tamamen kurgusal bir iş hukuku araştırmasında şu istem kullanılabilir:

İş sözleşmesinin performans gerekçesiyle feshedilmesine ilişkin bir araştırma planı oluştur. İncelenecek hukuki meseleleri, başvurulabilecek mevzuat başlıklarını ve emsal karar aramasında kullanılabilecek sorguları ayrı ayrı sırala. Eksik bilgiler nedeniyle kesinleştirilemeyen noktaları belirt.

Bu istemin amacı bir davanın sonucunu tahmin etmek değil, araştırılacak meseleleri belirlemektir. Çıktı alındıktan sonra araştırmacı şu sorularla ilerleyebilir:

• Performans değerlendirmesinin hangi yönleri araştırılmalı?
• Somut olayın açıklığa kavuşturulması gereken noktaları neler?
• Bulunan kararlar hangi olay ve delillere dayanıyor?
• Farklı değerlendirmeler içeren kararlar da var mı?

Bu örnek, rehberden alınmış bir şablon değil; araştırmayı aşamalara ayırmak için hazırlanmış bir uygulama önerisidir.

Yapay zekânın sunduğu karar ve mevzuat nasıl kontrol edilir?

Bir yanıtta mahkeme adı, tarih ve karar numarası bulunması tek başına doğrulama sayılmaz. TBB rehberi, yapay zekânın gerçekte bulunmayan kaynaklar üretebileceğine dikkat çekiyor ve çıktıların resmî, güvenilir kaynaklarla teyit edilmesini öngörüyor.

Karar incelemesinde kontrolü üç aşamada yapmak mümkündür:

1. Künyeyi kontrol etmek: Mahkeme veya daire, esas ve karar numarası ile tarihin ulaşılan metinle eşleşmesi.
2. Gerekçeyi okumak: Yanıtta aktarılan değerlendirmenin kararın tam metninde gerçekten bulunması.
3. Olayla karşılaştırmak: Karardaki maddi vakıaların ve hukuki meselenin araştırılan uyuşmazlıkla ilişkisini değerlendirmek.

Mevzuat araştırmasında ise düzenlemenin yürürlük ve değişiklik tarihleri ayrıca incelenmelidir. Güncel metne ulaşmakla, olay tarihinde uygulanacak hükmü belirlemek farklı araştırma adımlarıdır.

Belge hazırlamada nasıl bir çalışma düzeni kurulabilir?

Taslak hazırlamadan önce araştırma notlarını üç gruba ayırmak işe yarayabilir: doğrulanmış bilgiler, henüz doğrulanmamış iddialar ve tamamlanması gereken eksikler.

Örneğin bir sözleşme taslağında bedel veya ifa tarihi belirlenmemişse, bu alanların sistem tarafından varsayımla doldurulması yerine açıkça eksik gösterilmesi istenebilir. Böylece inceleme sırasında hangi bilgilerin kullanıcıdan alınması gerektiği görünür olur.

TBB rehberi, taslak ve belge çalışmalarında insan denetimini ve veri güvenliğini öne çıkarıyor. Müvekkil veya dosya bilgilerinin aktarılmasında kullanılan hizmetin veri işleme koşulları ile gerekli hukuki ve teknik güvenceler değerlendirilmelidir.

LegalMind bu araştırma sürecinde nasıl kullanılabilir?

Örnekteki araştırma başlıkları belirlendikten sonra LegalMind’in karar ve mevzuat arama araçlarıyla kaynak araştırmasına devam edilebilir. İlgili kararlar listelerde toplanabilir; değerlendirmeler veri notlarıyla kaydedilebilir. Böylece bir sonraki çalışma oturumunda araştırma birikimine yeniden ulaşılabilir.

Briefi ve veri kütüphanesinin sunduğu araçlar hakkında LegalMind özellikler sayfasından bilgi alınabilir.

Yapay zekâ destekli çalışmanın değeri, üretilen metnin uzunluğuyla sınırlı değildir. Araştırılacak soruların belirlenmesi, kaynakların incelenmesi ve eksiklerin görünür hâle gelmesi de çalışma sürecine katkı sağlar. Nihai hukuki değerlendirme ise avukata aittir.

Kaynaklar

• Türkiye Barolar Birliği — Rehberin yayımlanmasına ilişkin duyuru
• Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi — Tam metin